Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2017 - 11:21:01

  

BANNER 1200X80
A A A

Αγαπητοί γονείς…

Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. Άραγε στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και δη στα σχολεία μας, πόση δημοκρατία «χωράει»;

Στο σημερινό σχολείο η μάθηση είναι κατευθυνόμενη και η εκπαιδευτική διαδικασία αυστηρά και ασφυκτικά οριοθετημένη. Τα μαθήματα που διδάσκονται, είναι υποχρεωτικά και προαποφασισμένα, αρκετά από αυτά  παρωχημένα, που αδυνατούν να προσαρμοστούν στις ιδιαίτερες κλίσεις και τα ενδιαφέροντα των μαθητών.

Η ογκώδης ύλη που προβλέπουν τα αναλυτικά προγράμματα, υποχρεώνει τους εκπαιδευτικούς σε ένα διαρκή και ψυχοφθόρο αγώνα δρόμου να προλάβουν να την διεκπεραιώσουν όπως όπως με πολύ φτωχά αποτελέσματα ως προς την ουσία της μαθησιακής διαδικασίας, αφού όλος αυτός ο βομβαρδισμός γνώσεων και πληροφοριών ξεχνιέται από την πλειονότητα των μαθητών σε μικρό χρονικό διάστημα. Ως τρόπος εκμάθησης των μαθημάτων προτείνεται, και σε πολλές περιπτώσεις καταναγκαστικά, ο παπαγαλισμός ο οποίος αποτελεί ένα άριστο μέσο για να ανταπεξέρχεται κάποιος στο εξετασιοκεντρικό σύγχρονο σχολείο. Για κάθε μάθημα, προσφέρεται ένα μόνο βιβλίο που υποστηρίζει μόνο μία αλήθεια αντί να παραθέτει τα διάφορα γεγονότα ή δεδομένα με τέτοιο τρόπο που να συντελεί στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μαθητών. Τα παιδιά, πολλές φορές, περιορίζονται σε μία βαρετή -«επαγγελματική»- παρακολούθηση των μαθημάτων εγκλωβισμένα στα «πρέπει» της οικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας και της πολιτείας, θυσιάζοντας πρόωρα την παιδικότητα, τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους.

Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος που τα παιδιά περνούν 12 χρόνια στα θρανία συσσωρεύοντας ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών που δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική-πρακτική γνώση και δεξιότητες ενώ παράλληλα έχουν απολέσει την ικανοποίηση που αντλούσαν από το παιχνίδι;  

Το σύστημα της αξιολόγησης που έχει υιοθετηθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με τα αξιολογικά πρότυπα της κοινωνίας μας. Έτσι, ο «πρώτος» θεωρείται ο απόλυτα επιτυχημένος και καλύτερος καθώς πληροί τα, «λάθος» πολλές φορές, κριτήρια αξιολόγησης που θέτει το εκπαιδευτικό σύστημα ενώ ο «δεύτερος» και όλοι οι υπόλοιποι δεν είναι εξίσου άξιοι και δεν αναγνωρίζεται ούτε επιβραβεύεται ανάλογα η προσπάθεια που κατέβαλλαν. Εν ολίγοις, το σύγχρονο σχολείο επιβραβεύει τους πρώτους και απογοητεύει τους υπόλοιπους πολλοί από τους οποίους, απογοητευμένοι, κλείνονται στον εαυτό τους, δεν παίρνουν πρωτοβουλίες και περιθωριοποιούνται αφού το σύστημα δεν τους αποδέχεται χωρίς τις απαραίτητες καλές επιδόσεις «για να προοδεύσουν στη ζωή». Αυτοί οι αρνητικοί «προγραμματισμοί», συνήθως τους ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή, με αποτέλεσμα να χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση.

Σε αυτή τη τελευταία κατηγορία ανήκουν και τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, κοινώς με δυσλεξία, τα οποία αποκτούν την ταμπέλα του δυσλεκτικού γιατί δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σύστημα. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες είναι φυσιολογικά παιδιά, με φυσιολογική και πολλές φορές υψηλή νοημοσύνη, με εκπληκτικές δεξιότητες, που απλά ο εγκέφαλός τους οικοδομεί με διαφορετικό τρόπο την γνώση. Αυτά τα παιδιά, το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα τα απορρίπτει από την κατάκτηση της γνώσης, διότι ενώ γνωρίζει ότι τα συγκεκριμένα παιδιά δεν μπορούν να ανταποκριθούν στον ίδιο βαθμό, δεν τους προσφέρει κανένα εναλλακτικό τρόπο, παρά μόνο ημίμετρα ως προς τον τρόπο αξιολόγησης (προφορική αξιολόγηση). Τα παιδιά αυτά βιώνουν τρομακτικό άγχος, μια μεγάλη ψυχολογική πίεση για να αποδεχτούν την διαφορετικότητά τους, καταβάλλουν μια τεράστια και δυσανάλογη προσπάθεια να ανταπεξέλθουν στα μαθήματά τους, με αποτέλεσμα τα περισσότερα να παραιτούνται σε αυτή την άνιση μάχη.

Το σύγχρονο σύστημα εκπαίδευσης προωθεί τον ανταγωνισμό μέσω της βαθμοθηρίας με αποτέλεσμα τη δημιουργία ανθρώπων ματαιόδοξων και εγωκεντρικών, ανθρώπων που κυνηγούν συνεχώς την πρωτιά αδιαφορώντας για το κόστος. Ήδη από τα πρώτα χρόνια του δημοτικού, τα παιδιά μυούνται στον ανταγωνισμό μέσα από τη βαθμολόγηση και τα διαγωνίσματα. Μήπως, έτσι τα παιδιά μετατρέπονται σταδιακά σε ανθρώπους «ρομπότ» που δεν αναπτύσσουν κατάλληλες κοινωνικές δεξιότητες αδιαφορώντας για τους συνανθρώπους, παραμένοντας ατομικιστές και δυστυχισμένοι;

Στο σημερινό σχολείο τα παιδιά δεν έχουν επιλογές. Όλα τα σχολεία είναι στημένα πάνω στο ίδιο μοντέλο, στα ίδια μαθήματα, στο ίδιο αναλυτικό πρόγραμμα, στο ίδιο σύστημα απόκτησης πτυχίου , στο ίδιο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και δεν προσφέρονται ούτε επιτρέπονται θεσμικά εναλλακτικές επιλογές, λες και αυτός είναι ο μόνος τρόπος απόκτησης γνώσης. Ή μήπως αυτός είναι ένας καλός τρόπος απόκτησης συγκεκριμένης κατευθυνόμενης γνώσης ώστε τα παιδιά μπαίνοντας σε στενά καλούπια να μετατρέπονται  σε συγκεκριμένα «ανταλλακτικά» του συστήματος; Μήπως αυτή η εσκεμμένη απουσία επιλογών, ελευθερίας έκφρασης και αυτενέργειας αποτελεί μια μορφή χειραγώγησης που οδηγεί σε ανθρώπους εξαρτημένους, ανασφαλείς, άτολμους και δουλόφρονες;

Δε χωράει αμφιβολία ότι το σχολείο είναι αναπόσπαστο μέρος του εκάστοτε κοινωνικοπολιτικού κατεστημένου, και υπάρχει μια δυναμική σχέση συνεχούς ανατροφοδότησης και αλληλεξάρτησης. Επίσης, είναι γεγονός ότι η φιλοσοφία της δημόσιας εκπαίδευσης διαμορφώνεται  από την πολιτική εξουσία ώστε να εναρμονίζεται και να υποστηρίζει το οικονομικό μοντέλο που υιοθετεί. Το σχολείο λοιπόν είναι ένα εργαλείο στα χέρια της πολιτείας για να υπηρετεί τους εκάστοτε στόχους της. Η δραματική κατάσταση όμως της χώρας μας, δείχνει ότι η κοινωνική ευημερία και η ανάπτυξη του ατόμου δεν βρίσκονταν στο μεσοπρόθεσμο ούτε στο μακροπρόθεσμο πλάνο της πολιτικής ηγεσίας των τελευταίων δεκαετιών.

Μια δημοκρατική κοινωνία για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται δημιουργικούς πολίτες, οι οποίοι να δραστηριοποιούνται στις κοινότητες που ανήκουν, επιδιώκοντας συνέχεια την αλλαγή προς το καλύτερο. Μέσα από το σχολείο πρέπει να δημιουργούμε άτομα τα οποία να είναι ικανά να δίνουν νόημα στις ζωές τους. Τα παιδιά δεν αναπτύσσουν αυτές τις δεξιότητες μέσα από γενικά θεωρητικά μαθήματα.

Η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πραγματική μάθηση (σε αντίθεση με την απομνημόνευση στοιχείων, τα οποία στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ξεχνιούνται γρήγορα ειδικά όταν δεν επαναλαμβάνονται) μπορεί να λάβει χώρα μόνο μέσα σε ένα πλαίσιο απαλλαγμένο από το φόβο και το άγχος και όταν οι γνώσεις αφορούν το μαθητή και είναι σημαντικές για αυτόν. Αυτές οι προϋποθέσεις πληρούνται όταν οι μαθητές έχουν το δικαίωμα να κατευθύνουν τη μάθησή τους και παράλληλα υπάρχει κάποιος ειδικός δίπλα να τους υποστηρίζει, να παρέχει τα εργαλεία που θα χρειαστούν, την τεχνογνωσία του και να τους καθοδηγεί με εποικοδομητικά σχόλια. Ένα μικρό παιδάκι ρουφάει τη γνώση και τις δεξιότητες (ομιλία, όρθια στάση κτλ) σα σφουγγάρι γιατί έχει την έμφυτη περιέργεια από μόνο του, αλλά και επειδή όλα αυτά του προσφέρονται  με βιωματικό τρόπο.  Δεν θα ήταν λοιπόν πιο ουσιαστικό αν το σχολείο αντέγραφε τη φύση και παρείχε στα παιδιά μια ποικιλία ερεθισμάτων μέσα από τα οποία θα μπορούσαν να διδαχθούν βιωματικά, πράγματα χρήσιμα για τη ζωή αλλά και για τον εαυτό τους;

Τα παιδιά που βιώνουν καθημερινά τι θα πει να είσαι υπεύθυνος για τον εαυτό σου και για τη κοινότητα στην οποία ανήκεις μέσα στο ίδιο το σχολείο, μαθαίνουν να εκφράζονται ελεύθερα, να αγωνίζονται για τα θέματα που θεωρούν σημαντικά, να επιλύουν προβλήματα και καταστάσεις ως ομάδα, να σέβονται τις απόψεις των άλλων και να συμβάλουν στην επιτυχή διαχείριση της κοινότητας. Όταν κάποιος είναι υπεύθυνος για την ίδια του τη μάθηση, οδηγείται στην ανακάλυψη και την επινόηση αποτελεσματικών στρατηγικών προς την επίλυση προβλημάτων γενικά, όποια κι αν είναι αυτά. Αυτή η ευελιξία και ικανότητα προσαρμογής είναι το εργαλείο που χρειάζεται ο καθένας μας για να συνεχίσει την αναζήτηση (μάθηση) στο άγνωστο που θα φέρει η ζωή.

Μέσα από την εξερεύνηση και τη δοκιμή, τα παιδιά μαθαίνουν αποτελεσματικά. Μπορούμε να εντάξουμε στο σχολικό πρόγραμμα μαθήματα εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τα παιδιά, όπως  φωτογραφία, κινηματογράφηση, μαγειρική, εργαστήρια κατασκευών, θεατρικό παιχνίδι, μουσικοκινητικό παιχνίδι, παιχνίδια προφορικού και γραπτού λόγου, παιχνίδια φαντασίας και έκφρασης αλλά και δραστηριότητες που έχουν ως αντικείμενο την αλληλεπίδραση με το φυσικό περιβάλλον (καλλιέργειες στο αγρόκτημα, ομάδες ανακύκλωσης χαρτιού, κηπουρικής, εκπαιδευτικές εκδρομές σε φυσικούς χώρους με ιδιαίτερο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον).

Επίσης, κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία μαθημάτων που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της ζωής των παιδιών, όπως ψυχολογία, αυτογνωσία, σεξουαλική αγωγή, επαγγελματικός προσανατολισμός, αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου, καθώς και μαθήματα που θα δείχνουν στα παιδιά τους τρόπους για να μετατραπούν σε άξιους επαγγελματίες και να πραγματοποιήσουν υγιείς σχέσεις και ευτυχισμένες οικογένειες.

Γιατί να μην δούμε το παράδειγμα των παιδιών που παίζουν για τη χαρά του παιχνιδιού και δεν ενδιαφέρονται για το αν θα κερδίσουν ή αν θα γίνουν πρωταθλητές; Το σχολείο πρέπει να καταστεί υπεύθυνο για την καλλιέργεια της ευγενούς άμιλλας και αλληλεγγύης μέσα από  κινητικές - αθλητικές δραστηριότητες, ομαδικά παιχνίδια, παιχνίδια συνεργασίας και ενσωμάτωσης σε ομάδα.

Τα παιδιά και οι νέοι δεν είναι προϊόντα παραγωγής για οικονομικούς σκοπούς, αλλά πολίτες με το δικαίωμα "να ανατραφούν μέσα στο πνεύμα των ιδανικών που διακηρύσσονται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα μέσα σε πνεύμα ειρήνης, αξιοπρέπειας, ανοχής, ελευθερίας, ισότητας και αλληλεγγύης" (Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Νόμος 2101/1992). Αυτό συμπεριλαμβάνει την ελευθερία να διαλέξουν τι θα μάθουν, πως, πότε και με ποιον.

Τα παιδιά μας έχουν ανάγκη πλέον για ένα διαφορετικό σχολείο, δημιουργικό που θα τους βοηθήσει να δομήσουν μία ολοκληρωμένη και πλούσια σε αρετές προσωπικότητα και να έχουν τα κατάλληλα εφόδια για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες του κόσμου που ανοίγεται μπροστά τους. Μεγαλώνοντας τα παιδιά θα μάθουν να βλέπουν τη ζωή σαν ένα χαρούμενο παιχνίδι, στο οποίο χαίρονται να συμμετέχουν, αφού ασχολούνται με τα πράγματα που τους ευχαριστούν και ακολουθούν τα ενδιαφέροντά τους. Μήπως, έτσι θα μεγαλώνουμε και πιο ευτυχισμένα παιδιά που αγαπούν τον εαυτό τους γι’ αυτό που είναι και όχι για αυτά που μπορούν να κάνουν, που θα εξελίσσονται σε ενήλικες χαρούμενους και ευγενικούς, που εργάζονται γιατί αγαπούν αυτό που κάνουν και όχι για να βγάλουν περισσότερα χρήματα; Μήπως αυτοί οι ενήλικες θα είναι ευτυχισμένοι και στην προσωπική τους ζωή, δημιουργώντας ενωμένες και ευτυχισμένες οικογένειες και παιδιά ανέμελα που μεγαλώνουν με ηθικές αρχές; Μήπως αυτοί οι ενήλικες θα είναι το ανάχωμα σε καταστροφικές για την κοινωνία πολιτικές, αλλά και οι εγγυητές μιας ευημερούσας πολιτείας;

Ας κάνουμε λοιπόν τα σχολεία μας δημοκρατικότερα. Ας επιτρέψουμε στα παιδιά μας να μεγαλώσουν σύμφωνα με τις δυνατότητες και τα «θέλω» τους. Ας σεβαστούμε την παιδικότητα και τον αυθορμητισμό τους, χωρίς να θάβουμε τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους. Ας απαιτήσουμε τα σχολεία μας να αλλάξουν. Ενημερωθείτε για τα δημοκρατικά, εναλλακτικά, ελευθεριακά σχολεία, τα σχολεία της φύσης και των χρωμάτων κτλ.  Θα είναι η πιο μεγάλη  προσφορά στις μελλοντικές γενιές και η αποδοτικότερη επένδυση.

 Αγαπητοί γονείς, αυτό είναι το χρέος μας…

  • Ο Γιώργος Τσιχλής είναι Εκπαιδευτικός (Χημικός)