Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2017 - 11:19:33

  

BANNER 1200X80
A A A

Τον Μάιο του 431 π.Χ με το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο βασιλιάς της Σπάρτης Αρχίδαμος, επικεφαλής των Σπαρτιατικών δυνάμεων, εισέβαλε στην Αττική και λεηλάτησε την ύπαιθρο. Οι Αθηναίοι, μετά από έγκαιρη συμβουλή του Περικλή κλείστηκαν στα Μακρά Τείχη αποφεύγοντας την αντιπαράθεση με το Σπαρτιατικό πεζικό.

Για να πείσει ο Περικλής τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν τα κτήματά τους στο έλεος του επερχόμενου Σπαρτιατικού στρατού, χρειάστηκε να εκφωνήσει λόγο στην Αγορά.

Σ' αυτή την ομιλία, ο Αθηναίος στρατηγός, όπως μας πληροφορεί ο Θουκιδίδης, άρχισε με ένα... λεπτό ζήτημα:

[2.13.1] Ἔτι δὲ τῶν Πελοποννησίων ξυλλεγομένων τε ἐς τὸν Ἰσθμὸν καὶ ἐν ὁδῷ ὄντων, πρὶν ἐσβαλεῖν ἐς τὴν Ἀττικήν, Περικλῆς ὁ Ξανθίππου στρατηγὸς ὢν Ἀθηναίων δέκατος αὐτός, ὡς ἔγνω τὴν ἐσβολὴν ἐσομένην, ὑποτοπήσας, ὅτι Ἀρχίδαμος αὐτῷ ξένος ὢν ἐτύγχανε, μὴ πολλάκις ἢ αὐτὸς ἰδίᾳ βουλόμενος χαρίζεσθαι τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ παραλίπῃ καὶ μὴ δῃώσῃ, (...) προηγόρευε τοῖς Ἀθηναίοις ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὅτι Ἀρχίδαμος μέν οἱ ξένος εἴη, (...) τοὺς δὲ ἀγροὺς τοὺς ἑαυτοῦ καὶ οἰκίας ἢν ἄρα μὴ δῃώσωσιν οἱ πολέμιοι ὥσπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἀφίησιν αὐτὰ δημόσια...

Ο Περικλής, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, έκανε κάτι το οποίο σ' αυτή τη χώρα θεωρείται πρωτοποριακό και σίγουρα συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια: Τοποθέτησε το δημόσιο συμφέρον, υπεράνω του ιδιωτικού!

Δήλωσε στους συμπολίτες του ότι συνδέεται φιλικά με τον επικεφαλής των εισβολέων, τον βασιλιά Αρχίδαμο. Λόγω της φιλίας υπάρχει πιθανότητα, είπε, οι Λακεδαιμόνιοι να μην λεηλατήσουν τα δικά του κτήματα. Ως εκ τούτου, δεσμεύτηκε δημόσια στους Αθηναίους, εάν οι εχθροί δεν ερημώσουν τη δική του περιουσία όπως των υπολοίπων πολιτών, θα χαρίσει τα κτηματά του στο δημόσιο ταμείο.

Και εδώ, μέσα στις 4 - 5 αράδες του Θουκιδίδη, βρίσκονται συγκεντρωμένα τα περισσότερα από τα στοιχεία που κάνουν τον “αρχηγό” να ξεχωρίζει. Ο άνθρωπος που αναλαμβάνει την ευθύνη να προστατεύσει τους πολίτες θα πρέπει, κατ' αρχήν, να έχει το θάρρος να λέει όλη την αλήθεια. Όσο σκληρή κι αν είναι αυτή...

Θα πρέπει επίσης με τη στάση του να γίνεται παράδειγμα για τους “πολλούς” και να έχει προαποφασίσει ότι η ενασχόληση με τα κοινά θα τον καταστήσει φτωχότερο και όχι πλουσιότερο. Κυρίως όμως, πρέπει να έχει τη γεναιότητα να σέβεται και το “νόμιμον” αλλά και το “ηθικόν”. Διότι ουδείς νόμος υποχρέωνε τον Περικλή να δωρίσει τα κτηματά του στο δημόσιο. Θεώρησε όμως υποχρέωση του να έχει την ίδια τύχη με τους υπόλοιπους Αθηναίους.

Και για να τον εμπιστεύονται οι πολίτες, (εν καιρώ πολέμου), έπρεπε να σβήσει οποιαδήποτε υποψία θα μπορουσε να προκαλέσει η φιλική σχέση με τον Αρχίδαμο. Ήταν αναγκαίο να διατηρήσει “καθαρό” το ονομά του με κάθε κόστος. Και το έπραξε...

Οποιαδήποτε ομοιότητα με σημερινά πρόσωπα και γεγονότα, δεν είναι καθόλου συμπτωματική...